Wprowadzenie do Business Process Improvement

Metodologia Business Process Improvement (BPI) została opracowana w firmie Ernst & Joung i opisana przez H. J. Harringtona [1] – Międzynarodowego Doradcę d/s Jakości piastującego m. in. funkcje prezydenta Międzynarodowej Akademii Jakości, honorowego doradcy Chińskiego Stowarzyszenia Sterowania Jakością, prezydenta i przewodniczącego Amerykańskiego Stowarzyszenia Sterowania Jakością, honorowego prezydenta Organizacji Sterowania Jakością Azji i Pacyfiku.

Podstawowe definicje

PROCES: Czynność lub grupa czynności, które rozpoczynają się od pobrania czegoś na wejściu, dodają do tego wartości (przetwarzają) a następnie dostarczają to coś (rezultat) wewnętrznemu lub zewnętrznemu klientowi. Proces zużywa zasoby organizacji aby zapewnić określone rezultaty.

PROCES PRODUKCJI: Każdy proces angażujący fizycznie hardware (przedmioty) i software (informacje, wiedzę), które podlegają przetwarzaniu z przeznaczeniem dla zewnętrznego klienta; proces produkcji dostarcza swój produkt do miejsca pakowania/załadunku. Przewóz produktów i ich dystrybucja nie należą do procesu produkcji.

Przykłady: wytwarzanie komputerów, przetwórstwo żywności dla potrzeb masowego konsumenta, rafinacja paliw płynnych, przerabianie żelaza na stal.

PROCES BIZNESOWY: Każdy proces tworzenia usług oraz każdy proces wspierający procesy produkcji. Proces biznesowy składa się z połączonych logicznie zadań, w których wykorzystuje się zasoby organizacji aby zaperwnić określony rezultat wspierający cele organizacji. Przykłady: Sporządzanie zamówień, projektowanie zmian, wynagradzanie, projektowanie procesu produkcji.

FUNKCJA: Grupa realizująca określoną część procesów biznesowych. Typowe funkcje to marketing i sprzedaż, rachunkowość, projektowanie i rozwój, zakupy i zapewnienie jakości.

SYSTEM: Punkty kontrolne stosowane w procesie aby upewnić się (sprawdzić), czy przebiega on wydajnie i skutecznie.

Podstawowe przesłanki metody BPI

  • W każdej organizacji codziennie realizuje się setki procesów biznesowych. Na ogół około 80% z nich to procesy powtarzalne, wykonywane regularnie w podobny sposób. Tego rodzaju procesami można i powinno się sterować (kontrolować) podobnie jak steruje się procesami produkcji.
  • Dzisiaj sam proces produkcji, technika i technologia wytwarzania, nie decydują o powodzeniu w biznesie. Decyduje o nim zarządzanie, nakładające punkty kontrolne i techniki sterowania (sprzężenia zwrotnego) do wszystkich działań odbywających się w firmie i biorące pod uwagę organizację jako całość, jako kompleks powiązanych ze sobą procesów.

Ogólne określenie BPI

Business Process Improvement (BPI) można określić jako metodę ulepszania procesów wspierających produkcję i świadczenia usług, wykorzystującą dorobek praktyczny z zakresu diagnostyki procesów i kierowania zmianami organizacyjnymi oraz zestaw specjalnie zmodyfikowanych narzędzi Praktycznej Inżynierii Przemysłowej.

Jedną z charakterystycznych cech BPI jako metody ulepszania zarządzania jest jej koncentracja na procesie a nie na strukturze organizacyjnej. Różnicę tę można ukazać za pomocą następującego zestawienia:

Koncentracja na organizacji Koncentracja na procesie
Problem stanowią pracownicy

Zatrudnieni

Wykonywanie mojej pracy

Rozumienie mojej pracy

Ocenianie osób

Zmienienie osób

Zawsze mogę znaleźć lepszego pracownika

Motywowanie ludzi

Kontrolowanie pracowników

Nie ufać nikomu

Kto popełnił błąd?

Korygowanie błędów

Sterowanie dół-góra (struktury organizacyjnej)

Proces stanowi problem

Ludzie

Sprawianie, aby rzeczy zostały wykonane

Wiedza o tym, w jaki sposób moja praca daje wkład do całości procesu

Mierzenie i ocenianie procesu

Zmienianie procesu

Zawsze mogę ulepszyć proces

Usuwanie barier

Rozwijanie ludzi

Jesteśmy razem w tym wszystkim

Kto pozwolił, aby pojawił się błąd?

Redukowanie wariancji

Sterowanie przez klienta

Jakość procesu i ulepszanie procesu

Procesy biznesowe wymagają ulepszania, gdyż w typowej organizacji proces pracy przebiega „w poprzek” pionowej struktury organizacyjnej, co powoduje, że w wielu miejscach pojawiają się luki, nakładanie się czynności, nadmiar czynności kontrolnych itp., zjawiska pogarszające jakość procesów.

Jakość procesu biznesowego definiuje się na dwa sposoby. Po pierwsze – jako cele procesu ulepszania:

Trzy cele (ang. objectives) BPI:

  • podnieść skuteczność procesów – aby produkowały pożądane rezultaty,
  • podnieść wydajność procesów – aby oszczędniej zużywały zasoby,
  • podnieść elastyczność procesów – aby lepiej adaptowały się do zmian wymagań klientów i biznesu.

Drugie określenie odpowiada na pytanie, czym charakteryzuje się dobrze zdefiniowany i dobrze zarządzany proces

Dobrze zdefiniowany i dobrze zarządzany proces to taki, który:

a) ma kogoś, kto jest odpowiedzialny za sprawny przebieg procesu, kto dba, aby proces był skuteczny, wydajny i elastyczny, aby produkował pożądane rezultaty; osoba taka nazywana jest właścicielem procesu (process owner),

b) ma dobrze zdefiniowane granice (zakres),

c) ma dobrze zdefiniowane wewnętrzne połączenia i odpowiedzialność,

d) ma udokumentowane zadania, procedury i wymagania szkoleniowe,

e) ma instrumenty pomiaru i kontroli (punkty kontrolne) umieszczone w miejscach bliskich wykonywanym działaniom,

f) ma instrumenty pomiaru zorientowane na wymagania klienta oraz wartości docelowe (określone wyniki, jakie należy uzyskać, targets),

g) ma znany czas cyklu,

h) ma sformalizowane procedury zmian,

i) ma w sobie wiedzę o tym, jak dobry może być (benchmarks).

Cel BPI

Głównym celem realizacji BPI w przedsiębiorstwie jest zapewnienie, aby w organizacji zachodziły procesy biznesowe które:

  • eliminują błędy,
  • redukują opóźnienia,
  • maksymalizują wykorzystanie aktywów,
  • promują rozumienie biznesu,
  • są łatwe do prowadzenia,
  • są przyjazne dla klienta,
  • adaptują się do zmiennych wymagań klienta,
  • wyposażają organizację w przewagę konkurencyjną,
  • redukują nadmiar pracy

C. d. n.

————————-

[1] Harrington H. J., Business Process Improvement. The Breakthrough Strategy for Toatal Quality, Productivity and Competitiveness, MaGraww-Hill, Inc. 1991

Analiza Wartości – test

Jak osiągnąć maksymalny stosunek wartości do kosztu poszczególnych walorów produktu? Jaki może być minimalny koszt wymaganej jakości?

Wiele produktów przemysłowych posiada konstrukcję odpowiadającą do pewnego stopnia strukturze ich walorów handlowych. Typowa struktura walorów handlowych produktu złożona jest z:

  • standardu podstawowego określającego główną funkcję produktu (np. samochód, telewizor),
  • standardów kluczowych określających jego podstawowe walory użytkowe (w samochodzie: rodzaj i ewentualnie pojemność/moc silnika, rodzaj skrzyni biegów, rodzaj zawieszenia; w telewizorze: czarno-biały czy kolorowy, wielkość ekranu itd.)
  • pozostałych walorów.

Chcąc odpowiedzieć na pytanie ILE KOSZTUJE JAKOŚĆ spytajmy jaki powinien być „idealny” stosunek wartości do kosztu poszczególnych walorów produktu? Ściślej rzecz biorąc chodzi o odpowiedź na pytania: jak osiągnąć maksymalny stosunek wartości do kosztu poszczególnych walorów produktu? jaki może być minimalny koszt wymaganej jakości?

Praktyczne podejście do postawionego problemu opiera się na technice analitycznej noszącej nazwę analiza wartości. Analiza wartości ma na celu określenie:

  • minimalnego zespołu walorów, jakie musi spełniać produkt i jego składniki (eliminacja zbędnych funkcji)
  • najprostszej pod względem konstrukcyjnym i najmniej „materiałochłonnej” realizacji każdej z funkcji.

Test Analizy Wartości pomaga w praktyczny sposób przeprowadzić zasadniczą część analizy wartości. Pytamy w nim o podstawowe funkcje każdego podzespołu i każdej części produktu, a następnie poddajemy zarówno części jak i funkcje ostremu testowi.

Nazwa techniki:

Test Analizy Wartości

Opis postępowania

Pytania poniższego testu odnosimy do wszystkich materiałów, funkcji i operacji związanych z wytwarzaniem wyrobu lub usługi, do każdej części i podzespołu tego produktu.

1) Czy użycie tych elementów podnosi wartość produktu finalnego?

2) Czy koszty tych elementów są proporcjonalne do ich użyteczności?

3) Czy potrzebujesz wszystkich cech, jakie posiadają wyroby i usługi, części i komponenty tak, jak to zaprojektowano?

4) Czy nie ma jakichś bardziej właściwych rzeczy do użycia w tym celu?

5) Czy możesz wytworzyć części i wyroby po niższych kosztach?

6) Czy wiesz, jakie komponenty tego produktu byłyby bardziej zyskowne: zestandaryzowane i kupowane, czy wytwarzane przez ciebie samego?

7) Czy części i komponenty są wytwarzane właściwą metodą produkcji z punktu widzenia ich liczby?

8) Czy koszty rozważanych elementów stanowią sumę rozsądnych kosztów materiałowych, robocizny, kooperacji i godziwego zysku?

9) Czy można zakupić tego rodzaju elementy u tańszego dostawcy?

10) Czy są konkurenci kupujący te same elementy taniej?

UWAGI

a) Praktyka wskazuje, że już odpowiedź na pierwsze trzy lub cztery pytania daje dobre rezultaty, pod warunkiem że test prowadzimy rzetelnie i krytycznie.

b) Pytanie 7) na ogół jest najważniejsze przy doborze technologii, zwłaszcza w firmach rozwijających się.

c) Logika metody (dekompozycja funkcji i składników produktu) wydaje się narzucać w pewnym stopniu strukturę odpowiedzi – wynikiem analizy wartości jest zazwyczaj koncepcja produktu, w którym każda funkcja realizowana jest przez określoną część (podzespół). Konstrukcja produktu musi więc odpowiadać jego strukturze funkcjonalnej, a proces (technologia, metody, organizacja) musi odpowiadać konstrukcji. W wielu przypadkach, zwłaszcza wyrobów o konstrukcji modułowej, a także „pakietów” produktów i usług nietrudno jest określić konieczne koszty poszczególnych funkcji.

Rachunkowość zarządcza – analiza kosztów produktów

Zarządzanie redukcją kosztów w sposób, który koncentruje działania na priorytetach i zarazem nie naraża firmy na niebezpieczeństwa utraty potrzebnych zasobów, wymaga podejścia analitycznego. Jednym z przykładów takiego podejścia jest analiza kosztów produktów.

Nazwa techniki:

Wykres analizy kosztów produktów

Opis postępowania

A. Przygotowanie danych

  1. Zebrać dane o kosztach zmiennych produkcji oraz o marży brutto wszystkich produktów albo grup produktów. Uporządkować te dane w jednolitym układzie, np. takim, jak w kalkulacji kosztów.
  2. Zebrać dane o wielkości sprzedaży dla tych produktów lub grup produktów.
  3. Dane zebrane w punkcie 1 przeliczyć na procenty, biorąc cenę produktu za 100%.

B. Sporządzenie wykresu

  1. Na osi pionowej narysować skalę od 0% do 100%.
  2. Na poziomej linii oznaczyć odcinki o długości proporcjonalnej do wielkości sprzedaży, według jednej skali dobranej w taki sposób, aby wykres mieścił się na jednym arkuszu papieru.
  3. Narysować słupki, których podstawą są powyższe odcinki, a ich wysokość wynosi 100%.
  4. Na słupki nanieść dane o procentowym udziale poszczególnych pozycji kosztów oraz marży brutto w cenie produktu (dane uzyskane w punkcie 3 tej instrukcji). Aby rysunek był czytelny, fragmenty słupków oznaczające daną pozycję kosztów pokolorować jednym kolorem, fragmenty oznaczające inną pozycję – innym kolorem itd. albo zacieniować co drugą pozycję jak na rysunku poniżej.

C. Wnioskowanie

  1. Fragmenty słupków o największym polu powierzchni oznaczają największą masę kosztów. Należy wziąć je pod uwagę przy określaniu priorytetów programu redukcji kosztów.


Ilustracja

Wykres analizy kosztów produktów. Liczby w polach słupka oznaczają procentowy udział poszczególnych pozycji kosztów oraz marży brutto w cenie danego produktu.

Wykres analizy kosztów produktów. Liczby w polach słupka oznaczają procentowy udział poszczególnych pozycji kosztów oraz marży brutto w cenie danego produktu.

UWAGI

  1. Dla zachowania czytelności rysunku pominięto oznaczenia skali pionowej, od 0% do 100%.
  2. Idea wiodąca dla tej techniki: redukcja o 10% kosztów materiałów bezpośrednich produktu D przyniesie wielokrotnie większy efekt ekonomiczny, niż redukcja o 10% kosztów materiałów pomocniczych produktu A. Jednakże nie należy wyciągać wniosków zbyt pochopnie, lecz dodatkowo wziąć pod uwagę koszt programu redukcji kosztów materiałowych w obu wypadkach oraz dające się przewidzieć następstwa takiego przedsięwzięcia.

Zastosowania:

Zadanie: Określanie priorytetów programu redukcji kosztów.

Średnioterminowy plan menedżerski – założenia

Założenia do planu średnioterminowego powinny wyznaczać główne cele operacyjne i koszty docelowe.

Plan menedżerski obejmuje parametry operacyjne i kosztowe, czyli te, na które mają wpływ menedżerowie funkcjonalni. Zatem nie jest tu rozbudowana część planu dotycząca np. majątku trwałego czy struktury kapitału.

Struktura

Istotna jest przede wszystkim struktura założeń do planu menedżerskiego. W poniższym przykładzie (doskonale sprawdzającym się w średnich przedsiębiorstwach) założenia, oznaczone kolorem żółtym, obejmują zagadnienia społeczne (kompromis pomiędzy zatrudnieniem i płacą a udziałem płac w wartości dodanej), kwestię atrakcyjności rynkowej produktów (udział wartości dodanej w sprzedaży), sprawność operacyjną mierzoną wskaźnikiem obrotu kapitałem, interes właściciela i zagadnienia kosztów dopuszczalnych. Pozostałe cele operacyjne oraz cele biznesowe – sprzedaż i kapitał całkowity – wyliczane są przy pomocy oczywistych formuł z omawianych założeń.

Przykład

Przykład przedstawia plan menedżerski przedsiębiorstwa wydobywającego się z recesji na słabo rosnącym rynku. W czasie recesji wartość dodana była niska, więc ponad połowę jej pochłaniały płace, które i tak były zbyt niskie, ograniczano wydatki na konserwację majątku i na opracowanie nowych produktów. Toteż główne cele planu średnioterminowego to zwiększenie płac i jednocześnie obniżenie ich udziału w wartości dodanej, aby więcej środków pozostawało na rozwój firmy. Jednak rynek rośnie powoli, ok. 10% rocznie, więc nie można spodziewać się bardzo szybkiego wzrostu sprzedaży, zwłaszcza że brakuje środków na podniesienie atrakcyjności rynkowej produktów (utrzymanie wskaźnika udziału wartości dodanej w sprzedaży na wystarczającym zaledwie poziomie 0,35). Ograniczone możliwości wzrostu sprzedaży są powodem, dla którego założono stosunkowo powolny spadek udziału płac w wartości dodanej (5% rok do roku). Jednak dla przerwania „zaklętego kręgu” sprzedaż musi rosnąć nieco szybciej, niż rynek, więc przewidziano niewielką restrukturyzację zatrudnienia – wzrost liczebny personelu marketingu i sprzedaży. Stąd niewielki wzrost zatrudnienia. Zwiększone koszty marketingu i sprzedaży, usunięcie zaniedbań w konserwacji majątku oraz zastrzyk środków na rozwój produktów (wliczane w „inne” koszty stałe) mają zostać sfinansowane z oszczędności na kosztach zmiennych. Poczynienie tych oszczędności jest drugim ambitnym celem operacyjnym.

Nr Pozycja planu Założenia i definicje 2000 2001 2002
1 Całkowite zatrudnienie 240 242 242
2 Średnia płaca (z obciążeniami) Roczny wzrost o 8% 4,25 4,59 4,96
3 Miesięczne koszty osobowe (1) * (2) 1020 1111 1200
4 Wskaźnik udziału pracy w WD Roczny spadek o 5% 0,580 0,551 0,523
5 Wartość dodana (WD) miesięczna (3)/(4) 1759 2016 2292
6 Wskaźnik w. dodanej w sprzedaży Utrzymać poziom 0,35 0,35 0,35
7 Sprzedaż miesięczna (5)/(6) 5025 5760 6548
8 Sprzedaż roczna (7)*12 60296 69118 78576
9 Wsk. obrotu kapit. całkowitego osiągnąć 2 w dwa lata 1,76 1,88 2
10 Kapitał całkowity (8)/(9) 34259 36765 39288
11 Zysk docelowy przed opodatk. 17% kapitału całkowit. 5824 6250 6679
12 Dopuszczalne koszty całkowite (8)-(11) 54472 62868 71897
13 Wskaźnik kosztów zmiennych Roczny spadek o 3% 0,635 0,616 0,597
14 Koszty zmienne (8)*(13) 38288 42573 46947
15 Dopuszczalne koszty stałe (12)-(14) 16184 20295 24950
16 Roczne koszty osobowe (3)*12 12240 13329 14396
17 Dopuszczalne inne koszty stałe (15)-(16) 3944 6965 10554

Wynik

Plan rozwoju rynku i odzyskania zdolności rozwojowych realizowany w stosunkowo trudnych warunkach wymaga środków. Przykład pokazuje, że od strony ekonomicznej środki te mają pochodzić od wszystkich kontrahentów społecznych. Mianowicie sprzedaż i wartość dodana mają rosnąć w kolejnych 2 latach o 14,6% i 13,7%, natomiast znacznie wolniej mają rosnąć: koszty osobowe, kapitał całkowity i zysk przed opodatkowaniem.

Pytanie, na które odpowiada przykładowy plan można sformułować następująco: o ile więcej musimy sprzedać produktów równie dobrych, jak teraz oraz o ile musimy poprawić sprawność operacyjną i zaoszczędzić na kosztach zmiennych, aby odzyskać kondycję do ekspansji?

Uwaga

Inny przykład planu menedżerskiego można znaleźć we wpisie „Zarządzanie wartością dodaną – planowanie”.

Próg rentowności – sporządzanie wykresu

Nazwa techniki:

Wykres progu rentowności (ang. Break Even Point, BEP)

Opis postępowania

  1. Dokonać podziału kosztów w okresie na koszty stałe i koszty zmienne.
  2. Sporządzić wykres jak na przykładowym rysunku poniżej, postępując w kolejności wskazanej na tym rysunku.

Ilustracja

Wykres progu rentowności.

Wykres progu rentowności.

UWAGI

A) W pierwszym kroku wykreślamy osie współrzędnych. Skala na nich powinna być jednakowa, aby wykres nadawał się do późniejszych symulacji.

B) Należy pamiętać, że oś pozioma nie ma nic wspólnego z czasem. Jest to oś oznaczająca wyłącznie SPRZEDAŻ OSIĄGNIĘTĄ W OKRESIE, np. w ciągu roku.

C) Sporządzając wykres najlepiej jest postępować według wskazanej na rysunku kolejności:

  1. Na osi poziomej oznaczyć sprzedaż osiągniętą w okresie, a następnie poprowadzić od nich pionową linię w górę.
  2. Na osi pionowej oznaczyć to samo (sprzedaż osiągniętą w okresie) i poprowadzić od nich poziomą linię (na rysunku cieniutka kropkowana) aż uzyska się punkt przecięcia z narysowaną poprzednio linią pionową. Przez ten punkt przecięcia i środek układu współrzędnych poprowadzić pomocniczą tzw. linię sprzedaży (na rysunku linia kreskowana). Dobrze jest upewnić się, że linia ta przebiega pod kątem 45 stopni do osi układu współrzędnych – wówczas wiadomo, że ten pierwszy etap sporządzania wykresu został zrealizowany prawidłowo.
  3. Wykreślić poziomą linię oznaczającą koszty stałe.
  4. Na linii pionowej do kosztów stałych dodać koszty zmienne. Od wyznaczonego w ten sposób punktu kosztów całkowitych poprowadzić tzw. linię kosztów zmiennych do punktu przecięcia linii kosztów stałych z pionową osią współrzędnych.
  5. Jeśli linia kosztów zmiennych przecina się z linią sprzedaży, punkt ich przecięcia wskazuje próg rentowności. Powyżej tego punktu przecięcia powstaje obszar, który na rysunku został zakreskowany.

D) Dokładną wartość progu rentowności możemy odczytać na osi poziomej. Próg rentowności jest to wielkość sprzedaży w okresie, która pokrywa koszty całkowite poniesione w okresie. Większa sprzedaż daje już zysk.


Zastosowania:

  1. Wyznaczanie wielkości sprzedaży docelowej dla potrzeb planowania.
  2. Symulacja skutków ekonomicznych programów, ktorych celem jest redukcja kosztów i poprawa zyskowności przedsiębiorstwa.

—-

Ocena ryzyka projektu metodą szacowania entropii

Najczęściej ocenia się ryzyko szacując prawdopodobieństwo wyników przedsięwzięcia. Jednakże projekt jest przedsięwzięciem, w którym poszczególne etapy mogą kończyć się sukcesem albo porażką. Często więc trafniej ocenimy ryzyko projektu szacując prawdopodobieństwo różnych scenariuszy znaczonych sukcesami i porażkami.

Na ryzyko przedsięwzięcia o kilku etapach składają się porażki w poszczególnych punktach kontrolnych. Jeśli szereg sukcesów i porażek w kolejnych punktach kontrolnych potraktujemy jako scenariusz, to łączne ryzyko projektu można ocenić szacując prawdopodobieństwa poszczególnych scenariuszy. Podstawą metody wykorzystującej tę ideę jest znana formuła Shannona – definicja entropii:

Definicja entropii wg Shannona.

Definicja entropii informacyjnej wg Shannona.

W omawianym zastosowaniu podstawa logarytmu nie musi wynosić 2, ponieważ czynnik normujący K wynosi 1/log(n), co nietrudno sprawdzić.

Entropia maksymalna występuje wtedy, gdy prawdopodobieństwa wszystkich zdarzeń są jednakowe. W odniesieniu do projektu oznaczałoby to, że wszystkie scenariusze, łącznie ze scenariuszem najgorszym, byłyby jednakowo prawdopodobne, co można nazwać maksymalnym nieporządkiem w projekcie.

Biorąc pod uwagę powyższe rozumowanie, szacowany koszt projektu z niepewnością oblicza się wg formuły:

entropia01

Opis postępowania

  1. Ocenić prawdopodobieństwo wszystkich scenariuszy projektu; najlepiej, jeśli oceny dokonają sędziowie kompetentni uzgadniając swoje opinie (metoda delficka).
  2. Obliczyć entropię projektu oraz jego przewidywany koszt uwzględniający niepewność, korzystając z powyższej formuły.

Można przy tym wykorzystać tabelę, jak w poniższym przykładzie.

Przykładowa tabela do oceny kosztu projektu z niepewnością.

Przykładowa tabela do oceny kosztu projektu z niepewnością.

UWAGI

  1. Suma prawdopodobieństw nie może być różna od 1, a prawdopodobieństwo każdego scenariusza musi być większe od zera. Jeśli więc sędziowie oceniają prawdopodobieństwo niektórych scenariuszy jako zerowe, powinni tę ocenę skorygować i przypisać im prawdopodobieństwo niezmiernie niskie.
  2. Kalkulator do obliczeń wykorzystujących omawianą metodę znajduje się w dziale Narzędzia.

Metoda szacowania entropii daje zazwyczaj bardzo dokładną prognozę rzeczywistych kosztów projektu, ale jej zastosowanie jest ograniczone. Mianowicie w praktyce nie stosuje się jej do przedsięwzięć o większej liczbie punktów kontrolnych (ponieważ liczba wszystkich scenariuszy rośnie bardzo szybko wraz z liczbą puntów kontrolnych). Jednak w praktyce metoda wykazała skuteczność głównie w geologii, w wojskowych systemach decyzyjnych i w projektowaniu software’u.